Naar de inhoud

Uitvoering en keuze

Hoe rol je Microsoft 365 Copilot uit in je organisatie?

Cas Sombroek · Technology Lead bij Pilex

· 11 min lezen

Microsoft 365 Copilot uitrollen doe je in zeven stappen: kies de licentie, ruim te breed gedeelde bestanden in SharePoint op, label gevoelige documenten, start met een pilotgroep, train de gebruikers, meet het gebruik en leg de afspraken vast in beleid. Licenties toewijzen is het kleinste deel van het werk. Het meeste werk zit in de rechten en in de adoptie.

Microsoft 365 Copilot uitrollen in zeven stappen

Microsoft 365 Copilot uitrollen is een traject van zeven stappen, waarvan er maar één over licenties gaat. De rest gaat over je bestanden, je mensen en je afspraken.

Eerst de naam. Microsoft noemt het product inmiddels kortweg Microsoft Copilot. In de apps zie je de betaalde licentie terug als Microsoft 365 Copilot (Premium). Deze gids gebruikt de naam die nog het meest in omloop is: Microsoft 365 Copilot.

Microsoft beschrijft de technische kant zelf in een onboardinggids voor beheerders: je organisatie en je data voorbereiden, een licentie kiezen, apps en netwerk klaarzetten, licenties toewijzen en gebruikers verwelkomen. Deze gids volgt die lijn en vult hem aan met wat een Nederlandse organisatie daarnaast regelt.

De zeven stappen om Microsoft 365 Copilot uit te rollen, in volgorde
StapWat je doetWie het doet
1. Licenties en voorwaardenLicentie kiezen, accounts, apps en netwerk controlerenIT-beheer
2. Rechten opschonenTe breed gedeelde sites en bestanden in SharePoint nalopenIT-beheer en eigenaren van sites
3. GevoeligheidslabelsVertrouwelijke documenten labelen en waar nodig versleutelenIT-beheer en privacyverantwoordelijke
4. PilotgroepEen kleine groep laten werken en laten terugmeldenProjectleider
5. Training en adoptieMensen leren wat ze vragen en wat ze nakijkenLeidinggevenden en trainer
6. Gebruik metenHet gebruiksrapport volgen en bijsturenIT-beheer en projectleider
7. BeleidAfspraken, bewaartermijnen en instellingen vastleggenDirectie en privacyverantwoordelijke

Copilot Chat of de betaalde Microsoft 365 Copilot

Het verschil zit in wat Copilot mag raadplegen: Copilot Chat werkt met het web, de betaalde licentie ook met je eigen werkgegevens. Dat onderscheid bepaalt of je iets uit te rollen hebt.

Volgens het overzicht van Microsoft zit Copilot Chat bij een geschikt Microsoft 365-abonnement inbegrepen. Het gebruikt vooral gegevens van het web. Bedrijfsinformatie gebruikt het alleen als je die zelf aanlevert: je plakt tekst, je uploadt een bestand of je hebt in Outlook of Teams iets open staan.

De betaalde licentie haalt zelf op wat relevant is uit je mail, bestanden, vergaderingen en agenda. Dat loopt via Microsoft Graph, de laag waarlangs Microsoft 365-diensten bij je gegevens komen. Bij die licentie horen ook de volledige functies in Word, Excel, PowerPoint en OneNote, en extra beheer en rapportage.

Er is een tussenvorm. Zonder de betaalde licentie kunnen gebruikers volgens Microsoft beperkte Copilot-functies in Word, Excel, PowerPoint en OneNote hebben. In de apps heet dat Microsoft 365 Copilot (Basic).

Copilot Chat tegenover de betaalde Microsoft 365 Copilot, volgens Microsoft Learn op 12 november 2026
Copilot ChatBetaalde Microsoft 365 Copilot
LicentieInbegrepen bij een geschikt Microsoft 365-abonnementAanvullende licentie per gebruiker
Waar antwoorden op steunenHet web, plus wat je zelf aanlevertHet web en je werkgegevens via Microsoft Graph
Haalt zelf op uit mail, agenda, vergaderingen en bestandenNee, alleen wat je aanlevert of open hebtJa, binnen je eigen rechten
Bescherming van prompts en antwoordenEnterprise Data ProtectionEnterprise Data Protection

Beide vallen onder dezelfde contractuele bescherming, zolang medewerkers inloggen met hun werkaccount. Of Copilot als enige AI-tool volstaat, staat in de gids is Microsoft Copilot genoeg.

Stap 1: licenties en technische voorwaarden

Je hebt per gebruiker een Copilot-licentie nodig bovenop een geschikt basisabonnement, plus een werkaccount in Microsoft Entra ID, de inlogdienst van Microsoft 365.

De lijst met geschikte abonnementen is lang: onder meer Microsoft 365 Business Basic, Standard en Premium, en de E3- en E5-abonnementen. Voor organisaties tot 300 gebruikers met een Business-abonnement bestaat Microsoft Copilot Business, volgens Microsoft met dezelfde functies. Microsoft past dit aanbod regelmatig aan. Controleer de actuele lijst voordat je bestelt.

De technische voorwaarden zijn overzichtelijk:

  • Postvak. Voor alles wat met mail en agenda werkt, staat het postvak in Exchange Online.
  • OneDrive. Een deel van de functies vraagt een OneDrive-account.
  • Teams. Wil je dat Copilot na afloop iets over een vergadering kan zeggen, dan moet transcriptie of opname aan staan.
  • Netwerk. Het domein cloud.microsoft, met alles wat eronder valt, mag niet geblokkeerd zijn door je firewall of proxy.

Koop niet meteen voor iedereen. Begin met de licenties voor de pilotgroep uit stap 4 en breid uit op basis van het gebruik dat je in stap 6 meet.

Stap 2: rechten en oversharing in SharePoint opschonen

Ruim te breed gedeelde bestanden op vóórdat de eerste licentie aan gaat, want Copilot toont alles waar een gebruiker minstens leesrechten op heeft. Oversharing betekent dat bestanden voor meer mensen toegankelijk zijn dan de bedoeling was.

Microsoft schrijft in zijn privacydocumentatie dat Copilot alleen gegevens laat zien waar de gebruiker bij mag, en wijst erop dat je de rechten in SharePoint daarvoor zelf op orde moet hebben. Waarom dit zo vaak misgaat, lees je in de gids over Copilot.

Bij de Copilot-licentie hoort SharePoint Advanced Management, een set beheerfuncties voor SharePoint en OneDrive. Drie onderdelen helpen hier direct:

  1. Rapporten over toegang. Ze laten zien welke sites breed zijn gedeeld, waar veel deellinks zijn gemaakt en wat met iedereen in de organisatie is gedeeld.
  2. Toegangscontroles door eigenaren. De eigenaar van een site krijgt het verzoek om de rechten na te lopen. Hij weet wie erbij hoort.
  3. Tijdelijk afschermen. Met Restricted Content Discovery houd je een site uit de antwoorden van Copilot en uit de organisatiebrede zoekfunctie terwijl de controle loopt.

Dat derde punt is een tijdelijke noodrem. De rechten zelf veranderen er niet door: wie al toegang had, kan het bestand nog gewoon openen. Het werkt alleen voor SharePoint-sites, niet voor OneDrive, en Microsoft raadt aan het selectief te gebruiken. Begin bij de sites van HR, financiën en directie.

Stap 3: gevoeligheidslabels instellen

Label documenten die niet voor iedereen bedoeld zijn, zodat de bescherming meereist met het bestand. Een gevoeligheidslabel is een stempel als Vertrouwelijk, waaraan je versleuteling en gebruiksrechten kunt koppelen.

Volgens de documentatie van Microsoft Purview, het pakket van Microsoft voor gegevensbescherming, geldt bij een versleuteld label een extra drempel. Copilot geeft de inhoud alleen terug als de gebruiker het bestand mag bekijken en de inhoud ook mag overnemen. Microsoft raadt aan de labels aan te zetten voor bestanden in SharePoint en OneDrive, omdat Copilot anders maar een beperkt deel van de versleutelde bestanden kan verwerken.

Maak het niet te groot. Een paar labels die iedereen begrijpt, werken beter dan een uitgebreid schema. Begin met één label voor de zwaarste categorie en pas dat toe op de sites die je in stap 2 hebt nagelopen.

De Autoriteit Persoonsgegevens noemt labelen ook, in het advies dat verderop aan bod komt, als middel om overzicht te krijgen over documenten en persoonsgegevens. Hoe je bepaalt welke gegevens in welke klasse vallen, staat in de gids is jullie data klaar voor AI.

Stap 4 en 5: pilotgroep, training en adoptie

Start met een kleine pilotgroep en train die mensen voordat je breder gaat, want een licentie zonder uitleg wordt weinig gebruikt.

De pilotgroep. Kies mensen uit verschillende afdelingen die veel tekstwerk doen: mail, verslagen, offertes, notities. Neem iemand van IT en de privacyverantwoordelijke mee. Spreek af wat ze terugmelden: wat tijd scheelt, wat niet klopt, en welke bestanden ze tegenkomen die ze niet hadden mogen zien. Dat laatste is de beste test van stap 2.

De training. Microsoft levert een ingebouwde introductie voor nieuwe gebruikers, waaraan je een link naar je eigen AI-beleid kunt toevoegen. Dat is een begin. Wat mensen daarnaast nodig hebben, is oefenen met hun eigen werk:

  • hoe je een vraag stelt met context, een doel en een gewenste vorm;
  • dat een antwoord fout kan zijn, en hoe je de bron erbij opent;
  • wat je wel en niet aan Copilot voorlegt.

De AI-verordening vraagt bovendien om voldoende kennis bij medewerkers die met AI werken. Wat dat inhoudt, staat in de gids over AI-geletterdheid.

Adoptie. Geef mensen een concrete toepassing om mee te beginnen. Een vaste weekbriefing uit mail en agenda is zo'n toepassing. De stappen staan in de gratis gids weekbriefing met Copilot.

Stap 6 en 7: gebruik meten en beleid vastleggen

Meet vanaf het begin van de pilot hoeveel mensen Copilot gebruiken, en leg de afspraken vast voordat je de pilot verbreedt.

Meten. Het gebruiksrapport voor Copilot staat in het Microsoft 365-beheercentrum onder Reports en Usage. Het toont hoeveel gebruikers een licentie hebben, hoeveel daarvan actief zijn en in welke apps, over de laatste 7, 28, 90 of 180 dagen. Iemand telt als actief zodra hij zelf een Copilot-functie gebruikt. Namen van gebruikers zijn in het rapport standaard verborgen. Wil je gebruik per persoon zien, stem dat dan eerst af met de privacyverantwoordelijke en, als je die hebt, met de ondernemingsraad.

Beleid. Leg minimaal deze punten vast:

  1. Welke gegevens medewerkers aan Copilot mogen voorleggen.
  2. Dat de medewerker verantwoordelijk blijft voor wat hij verstuurt.
  3. Hoe lang prompts en antwoorden bewaard blijven. Een beheerder stelt dat in met bewaarbeleid in Microsoft Purview.
  4. Of zoeken op het web aan staat. Dat is een instelling.
  5. Of modellen van Anthropic aan staan. Volgens Microsoft staan die voor klanten in de EU standaard uit en vallen ze buiten de EU Data Boundary, de afspraak dat gegevens van Europese klanten binnen de EU blijven.

Een opzet voor het hele document staat in de gids AI-beleid voor je organisatie.

Wat de AP en de DPIA van SLM Rijk zeggen

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft over Copilot één advies gepubliceerd, aan de gemeente Haarlemmermeer. De AP concludeert daarin dat de inzet die de gemeente voor ogen had inbreuk zou maken op de AVG, tenzij de gemeente aanvullende maatregelen neemt.

In het advies noemt de AP eerst wat op orde moet zijn voordat een organisatie generatieve AI inzet: een actueel verwerkingsregister, overzicht over documenten en persoonsgegevens, toegang die met autorisaties is beperkt en zicht op wat er in de cloudomgeving wordt verwerkt.

De AP verwijst verder naar de referentie-DPIA van SLM Rijk, de organisatie die namens de Rijksoverheid afspraken maakt met Microsoft. Een DPIA is een beoordeling van de privacyrisico's van een verwerking. Die DPIA is van december 2024 en noemt vier hoge restrisico's, die volgens de AP samenhangen met de beperkte openheid van Microsoft. De uitleg staat in de gids is Microsoft Copilot genoeg.

Voor je uitrol zijn vier punten uit het advies direct bruikbaar. De AP adviseert de gemeente om de maatregelen uit de referentie-DPIA door te voeren, waaronder zoeken via Bing blokkeren, de consumentenversies van Copilot blokkeren en centraal een bewaartermijn vaststellen voor prompts en antwoorden. En de AP noemt het opleiden van medewerkers als maatregel. Dat zijn stap 5 en stap 7 uit deze gids.

Het advies gaat over één gemeente en over de situatie die zij beschreef. De AP zegt zelf dat andere gemeenten en overheidsinstanties moeten beoordelen of hun verwerking daarmee overeenkomt. Voor een bedrijf is het geen besluit dat rechtstreeks geldt. Het laat wel zien waar de toezichthouder op let. Wanneer je zelf een DPIA nodig hebt, lees je in de gids over DPIA's voor AI-systemen.

Veelgemaakte fouten bij Copilot invoeren

De vijf fouten hieronder gaan over volgorde en eigenaarschap, en ze zijn alle vijf te voorkomen.

  1. Licenties uitdelen vóór de rechten zijn nagelopen. Dan kan iemand een salarisoverzicht tegenkomen dat nooit voor hem bedoeld was. Doe stap 2 eerst.
  2. Iedereen tegelijk een licentie geven. Je weet dan niet waar het werkt en waar niet. Begin met een pilotgroep en breid uit op basis van het gebruiksrapport.
  3. Geen training. Wie zonder uitleg begint, krijgt eerder een vaag antwoord en haakt dan af.
  4. Copilot Chat en de betaalde licentie door elkaar halen. Medewerkers met alleen Copilot Chat verwachten dat Copilot al hun mail en bestanden kent. Leg het verschil uit.
  5. Geen eigenaar. Niemand kijkt naar het gebruik, niemand werkt het beleid bij. Wijs één persoon aan die de uitrol trekt.

Een zesde punt hoort erbij: Copilot zien als eindpunt. Copilot ondersteunt individueel werk. Een proces automatiseren, zoals orderverwerking of dossiervoorbereiding, vraagt een ander soort oplossing.

Wanneer je hulp nodig hebt

Een kleine organisatie met overzichtelijke mappen en een handige beheerder kan deze stappen zelf doorlopen. Hulp wordt zinvol in drie situaties.

De eerste: je SharePoint is in de loop der jaren gegroeid en niemand weet meer wie waar bij kan. Dan is stap 2 een project op zich.

De tweede: je verwerkt gevoelige persoonsgegevens, zoals in de zorg, bij een gemeente of in de financiële dienstverlening. Dan wil je de DPIA en het beleid goed hebben voordat de pilot begint. Pilex helpt daarbij met AI-governance.

De derde: de licenties zijn er, maar het gebruik blijft achter. Dan ligt het aan uitleg en toepassing. Daarvoor zijn de training en de AI-workshop bedoeld.

Wil je eerst zelf iets werkends neerzetten, begin dan met de gratis gids voor een weekbriefing met Copilot.

Veelgestelde vragen

Copilot implementeren: hoe lang duurt dat?
Een vaste doorlooptijd is er niet. Het hangt vooral af van je rechten in SharePoint. Licenties toewijzen is het kleinste deel. Te breed gedeelde sites nalopen, labels instellen en mensen trainen vraagt meer werk. Plan de pilot daarom pas als je weet hoe je rechten ervoor staan.
Kan ik Copilot invoeren zonder eerst SharePoint op te schonen?
Technisch wel, verstandig niet. Copilot toont alles waar een medewerker leesrechten op heeft, ook bestanden die ooit te breed zijn gedeeld. Loop minstens de sites met personeels-, financiële en directiestukken na voordat de eerste licentie aan gaat.
Is Copilot Chat genoeg, of heb ik de betaalde licentie nodig?
Copilot Chat werkt met het web en met inhoud die je zelf aanlevert of open hebt staan. Wil je dat Copilot zelf ophaalt wat relevant is uit je mail, agenda, vergaderingen en bestanden, dan heb je de betaalde licentie nodig. Microsoft noemt die in de apps Microsoft 365 Copilot (Premium).
Welke medewerkers neem je op in de pilotgroep?
Kies een kleine groep uit verschillende afdelingen, met mensen die veel tekstwerk doen en bereid zijn te melden wat niet werkt. Neem ook iemand van IT en de privacyverantwoordelijke mee, zodat rechten en afspraken meteen getest worden.
Moet ik een DPIA doen voordat ik Copilot uitrol?
Beoordeel het vooraf. Copilot verwerkt persoonsgegevens uit mail en documenten. De Autoriteit Persoonsgegevens noemde in een advies aan één gemeente een actueel verwerkingsregister en beperkte toegang als randvoorwaarden. De gids over DPIA's voor AI-systemen legt uit wanneer een DPIA verplicht is.

Bronnen

Over de auteur

Portret van Cas Sombroek

Cas Sombroek

Technology Lead bij Pilex

Schrijft over de techniek achter veilige AI: architectuur, datastromen en wat er onder de motorkap gebeurt.

Inhoud gecontroleerd op · Cas op LinkedIn

Wil je dit voor je eigen organisatie uitzoeken?

Plan een intake van dertig minuten. We rekenen vrijblijvend één proces door en zeggen eerlijk of het de moeite waard is.

Mogen we meten hoe onze site wordt gebruikt?

Met analysecookies zien we welke pagina's helpen en van welke organisaties bezoekers komen. Zonder jouw akkoord plaatsen we ze niet. Meer hierover staat in ons privacybeleid.